MAPA MUZYKI

Jak sami się przekonaliście - świat muzyki rozciąga się o wiele dalej, niż to, co widzimy i słyszymy na co dzień. Okazało się też, że pojedynczy utwór muzyczny funkcjonuje równolegle na kilku płaszczyznach, co sprawia, że muzyczny świat staje się wielowymiarowy.

Spójrzcie. Popularna "Wiosna" z "Czterech pór roku" Vivaldiego to równocześnie przykład:
- muzyki okresu baroku
- formy 3-częściowego koncertu  na instrument i orkiestrę
- muzyki ilustracyjnej  (napisane na podstawie wiersza o wiośnie)
- muzyki świeckiej (choć napisanej przez księdza ;) )
- muzyki włoskiej
- muzyki wykorzystywanej w reklamach
- muzyki na orkiestrę

Z innymi utworami, także rozrywkowymi - jest podobnie - pochodzą z jakiegoś miejsca, czasów, realiów kulturowych, czemuś służą, przyjmują jakąś formę, są przeznaczone na pewien skład wykonawczy, są powiązane z innymi dziedzinami sztuki...itd. Zerknijcie raz jeszcze na to, co ostatnio wspólnie podsumowaliśmy. Dodałam jeszcze nieco od siebie :)

MUZYKA I HISTORIA ·          muzyka starożytna różnych kultur ·         muzyka dawna - muzyka średniowieczna (np. chorał gregoriański, pieśni trubadurów) - muzyka renesansowa (kanony-zagadki, tańce) - muzyka barokowa (pierwsze opery, wirtuozeria, organy, skrzypce, trąbka) ·         muzyka klasyczna (cykl sonatowy, klasycy wiedeńscy  -Haydn, Mozart, Beethoven) ·         muzyka XIX wieku - muzyka romantyczna (emocje i wirtuozeria np. Chopin) - muzyka szkół narodowych (nawiązująca do folkloru, np. Moniuszko, Czajkowski) ·         muzyka XX wieku - poważna (tzw. współczesna) - rozrywkowa		MUZYKA I GEOGRAFIA Muzyka poszczególnych kontynentów (systemy muzyczne, instrumentarium, skale, rytmika, kształtowanie formy): ·         Europa – zachodni system muzyczny, oparty o strój równomiernie temperowany i system dur-moll, stałe składy wykonawcze (np. orkiestra, chór 4-głosowy, kwartet), ścisle uporządkowanie rytmu, czas muzyczny „zegarowy” ·         Afryka – dominacja rytmu nad melodią, bębny i śpiew,  czas muzyczny „spiralny”, utwory o nieustalonej z góry formie ·         Indie – system muzyczny oparty na skali 22-tonowej,improwiza- cyjność w oparciu o motywy melodyczne i rytmiczne (ragi i tale) ·         Chiny, Japonia – muzyka bazująca na tradycji, charakterystyczna skala 5-tonowa (pentatonika) ·         Ameryka Północna – kolebka muzyki rozrywkowej, jazz, blues, rock, rap, soul itp., instrumenty elektryczne ·         Ameryka Południowa – dominacja muzyki tanecznej, charakterystyczne rytmy Muzyka poszczególnych krajów (folklor np. tańce narodowe, twórcy, tradycje muzyczne, instrumentarium) Muzyka poszczególnych regionów (folklor lokalny)
MUZYKA I JEJ RODZAJE - klasyczna/poważna - ludowa, folklor muzyczny - sakralna, religijna, pieśni kościelne - biesiadna - dziecięca - turystyczna - szanty - piosenka aktorska i kabaretowa - harcerska - rozrywkowa (pop, rock, soul, rap, hip-hop, metal, jazz, punk, reggae, country, disco, techno itp.)	MAPA MUZYKI		MUZYKA I LUDZIE (twórcy, wykonawcy) ·       solista ·       zespoły kameralne (duet, trio, kwartet, kwintet, sekstet, septet , oktet, nonet) ·       orkiestry - kameralne (małe) - symfoniczne (wielkie, wszystkie grupy instrumentów)  - jednolite (smyczkowe, dęte) - big-bandy (orkiestry jazzowe) ·       zespoły rockowe (perkusja, bas, gitary, instr. klawiszowe, wokal) ·       zespoly wokalne ·       chóry (głosy równe, mieszane) kompozytor, dyrygent, aranżer, producent muzyczny, reżyser dźwieku, DJ
MUZYKA I JEJ FUNKCJA - terapeutyczna - relaksacyjna - rozrywkowa - taneczna - obrzędowa/religijna - patriotyczna - pieśń pracy - kultura i tradycja		MUZYKA I INNE SZTUKI Muzyka i taniec – balet Muzyka i teatr – opera, operetka, musical, muzyka teatralna Muzyka i film – muzyka filmowa Muzyka i poezja – pieśń Muzyka i proza – muzyka programowa Muzyka  ilustracyjna Muzyka i malarstwo – analogie, podobieństwa, powiązania

Na kolejnych zajęciach będziemy podróżować palcem (i uchem) po tej właśnie mapie :)

MUZYKA NA TEMAT

TEMAT to nic innego jak melodia stanowiąca wizytówkę, myśl przewodnią, osnowę kompozycji. W utworze może pełnić wiele ról.

 Przypominacie sobie początek "Dla Elizy", "Marsza Imperialnego" z Gwiezdnych wojen, V Symfonii Beethovena (ta-ta-ta- taaaaaaam!), wstępu do "The final countdown" zespołu Europe, "Eine kleine Nachtmusik"? Pewnie w większości  przypadków - bez problemu. To są właśnie tematy muzyczne. Charakterystyczne melodie, przewijające się przez utwór i pełniące w nim określoną przez kompozytora rolę. Jaką - to już zależy od faktury utworu i od formy muzycznej, jaka twórca wybrał.

Temat może być więc:
- melodią towarzyszącą lub zapowiadającą pojawienie się na scenie danego bohatera, przedmiot, miejsce (w operze, balecie, filmie)
- melodią symbolizującą postać, przedmiot lub ideę (w muzyce "opowiadającej", czyli programowej)
- prostą melodią , na bazie której pokazuje się swoją pomysłowość, kunszt kompozytorski lub wykonawczy (wariacje)
- "bohaterem" utworu, którego losy śledzimy na tle formy (w formie sonatowej, np. w symfonii)

Gdzie zatem znajdziemy temat? Oprócz słynnych riffów w piosenkach i ścieżek dźwiękowych do filmów, z tematem spotkamy się w takich formach muzycznych jak:

• Wariacje 
• Allegro sonatowe (pierwsza część klasycznej sonaty albo symfonii)
• Fuga, inwencja 

WARIACJE -  temat to prosta i na ogół dość znana melodia, np. "Wyszły w pole kurki trzy", która nastepnie poddawana jest kilku lub kilkunastu przeróbkom - im ciekawszym i bardziej popisowym - tym lepiej. 

Wariacje na temat kurek w wykonaniu 3-letniej solistki. Temat - dla zmyły - jest tu dopiero na końcu.

A wariacje w wersji dla wzrokowców wyglądają tak:

"coda" - na końcu, to ogonek, czyli krótki, ale wyrazisty fragment konczacy


ALLEGRO SONATOWE - to już nieco wyższa szkoła jazdy. To pewien symbol kultury. Punkt honoru praktycznie każdego XVIII i XIX-wiecznego kompozytora. Zmierzyć się z sonatą - to było nie lada wyzwanie. Jej pierwszej części - zwanej allegrem (bo na ogół była w szybkim tempie) - przypisywano wręcz poważne filozoficzne znaczenia.
W skrócie chodziło o to, że były 2 kontrastujące tematy, które na początku się przedstawiały, potem walczyly i na koniec godziły.

W praktyce był to popis budowania kontrastów, konstruowania iście teatralnej dramaturgii i zaskakujących zwrotów muzycznej akcji. Warto kojarzyć czym było owo allegro, bo sonaty (kryjące się też pod nazwami symfonia, divertimento, serenada, koncert, kwartet, trio, kwintet, itp.) były jednymi z najpopularniejszych form muzycznych. W XVIII i XIX wieku powstawały w hurtowych ilościach.
Te, pisane przez mistrzów okazały się arcydziełami, takimi jak słynne symfonie Mozarta (Linzka, Prasa, Haffnerowska, Jowiszowa, g-moll) i jego serenada Eine kleine Nachtmusik, symfonie (wszystkie dziewięć!) Beethovena i jego sonaty (np. Wiosenna, Księżycowa, Patetyczna), kwartety i symfonie Haydna (Z uderzeniem w kotły, Pożegnalna).

Zapamiętaj:

Co to jest temat muzyczny?

Na czym polegają wariacje?
Ile tematów występuje w allegro sonatowym?
Pod jakimi nazwami może kryć się forma sonatowa?

MUZYCZNA ARCHITEKTURA

Ostatnio rozkładaliśmy utwory na części pierwsze, sprawdzając co można w nich zmienić, żeby zrobić ciekawy cover. Znaleźliśmy w utworach kilka warstw: rytm, melodię, akordy, tempo, dynamikę (głośność), sposób wykonania (ekspresję. artykulację).
Dzisiaj spróbujemy gotowy utwór pokroić na odcinki, które następują kolejno po sobie, kiedy go słuchamy. Czyli - zajmiemy się FORMĄ utworu.

Na początek krótkie porównanie - w czym budowanie utworu muzycznego przypomina stawianie domu?

1. Najpierw bierzemy składniki: nasz piasek, woda, glina, drewno czyli skale, wartości rytmiczne, współbrzmienia.
2. Z nich tworzymy budulce: wypalamy cegły, tniemy deski - czyli z pojedyńczych dźwięków układamy melodie i akordy, z nut o różnej długości - rytmy.
3. Z budulców stawiamy ściany, wylewamy podłogi, zbijamy szkielet dachu. Muzyczne rzecz ujmując - z melodii i rytmów budujemy motywy, frazy, zdania muzyczne. Żeby zrozumieć, czym w muzyce są motywy, frazy i zdania, prześledźmy budowę pewnej powszechnie znanej pieśni :)

WLAZŁ KOTEK	NA PŁOTEK	I MRUGA	I MRUGA	ŁADNA TO	PIOSENKA	NIEDŁUGA	NIEDŁUGA
MOTYW	MOTYW	MOTYW	MOTYW	MOTYW	MOTYW	MOTYW	MOTYW
FRAZA		FRAZA		FRAZA		FRAZA
ZDANIE				ZDANIE
OKRES MUZYCZNY

Albo inaczej:

MOTYW	Wlazł kotek.	Najprostsze sensowne zdanie. W muzyce - najkrótszy fragment melodii, który ma sens i pozwala odgadnąć jaki to utwór.
FRAZA	Wlazł kotek na płotek.	Zdanie rozwinięte, dzięki któremu wiemy dokładniej o co chodzi. W muzyce –nadal krótki fragment, ale możemy już decydować co do interpretacji, charakteru itp.
ZDANIE	Wlazł kotek na płotek i mruga.	Zdanie złożone. Tutaj mogłaby być kropka, pytajnik, wykrzyknik. Ale nie musi ;) W muzyce – połowa okresu muzycznego. Pierwsza połowa (1. zdanie)  kończy się „zawieszeniem” melodii i harmonii – czekamy na ciąg dalszy, a druga połowa (2. zdanie) jest rodzajem rozwiązania, zamknięcia myśli muzycznej.
OKRES	Wlazł kotek na płotek i mruga, ładna to piosenka niedługa.	Zamknięta dwuczęściowa myśl, mogąca stanowić samodzielny wierszyk. W muzyce - dwa zdania muzyczne, z których pierwsze jest rodzajem pytania, a drugie – odpowiedzi. Posłuchajcie melodii – „i mruga”  wędruje do góry, „niedługa” schodzi w dół. Okres muzyczny jest już praktycznie zamkniętą całością, może stanowić jeden „klocek” w budowie formy, np. refren, zwrotkę, wstęp itp. albo wręcz być samodzielnym utworem.

Teraz juz chyba całkiem jasne skąd budowa okresowa wzięła swoją nazwę? To trochę tak jak ze stawianiem drewnianego domku z gotowych ścian. Każdy element jest tu niewielką, ale zamkniętą, samodzielną całością, można ją dołożyć, usunąć, nie burząc przy tym całego utworu.

Przed nami jeszcze decyzja - jakie rozmiary będzie miała budowla, ile pięter, ile okien, ile pokoi?
Ta decyzja dotyczy już właśnie FORMY budynku czy utworu.

Z okresów muzycznych budujemy dalej zwrotki, refreny, miejsca na solówki itp., niezależnie, czy dotyczy to utworów klasycznych czy rozrywkowych. Kompozytorzy mają tu do wyboru kilka gotowych projektów.

FORMA JEDNOCZĘŚCIOWA - cóż tu tłumaczyć? Na ogół obejmuje 1 lub 2 okresy muzyczne. Jesli to utwór spiewany, to będzie miał tylko zwrotki, np."Wlazł kotek",  "Panie Janie" albo "Mam chusteczkę haftowaną".

FORMA ABA (trzyczęściowa) - wstep i zakonczenie są podobne, albo wręcz takie same. W środku jest kontrastujący fragment.

PIOSENKA - taka forma muzyczna funkcjonuje zarówno w klasyce jak i w rozrywce (piosenki  w stylu pop, rock, reggae, country, soul itp). Na zmianę pojawiają się zwrotki i refreny, można też dodać wstęp, zakończenie, solówkę, tzw. bridge (fragment na ogół po 2. refrenie, nie będący ani zwrotką ani refrenem).
Tak mogłaby wyglądać piosenka ułożona z "klocków":

Refreny sa jednakowe, ale zwrotki mają różne kolory, bo tej samej melodii (kółko) towarzyszy inny tekst (kolor).

RONDO - częściej spotkacie je w muzyce klasycznej. Przypomina nieco piosenkę, ale każda zwrotka jest zuupełnie inna, dlatego nazywamy ją kupletem. Formę taką ma kilka bardzo znanych utworów, zajrzyjcie na CHOMIKA, żeby posłuchać.

Refreny to żółte gwiazdki. Na końcu jest krótkie zakończenie, nawiązujące do refrenu - to CODA, czyli po włosku "ogonek".

Niektóre utwóry mają formę nie pasująca do żadnego z tych schematów. Świadczy to na ogoł o indywidualnosci i pomysłowości ich twórcy.

Zapamiętaj:


co to jest forma muzyczna?
na czym polega budowa okresowa (motywy, frazy, zdania itd) ?

MUZYKA I CZAS

Odnosicie  czasem wrażenie, że przy muzyce czas płynie jakoś inaczej? Niektóre rzeczy robi się szybciej, kiedy indziej znów czas zwalnia bieg?

To nie tylko wrażenie. Potwierdzają to poważne naukowe badania. Muzyka wpływa na nasze postrzeganie czasu, ponieważ sama w czasie przebiega i w pewien sposób go porządkuje. 

Muzyczne porządkowanie czasu polega na dzieleniu go na symetryczne odcinki, poprzez równomiernie rozłożone akcenty i precyzyjnie wymierzone wartości rytmiczne.

Podstawą muzycznego czasu jest „puls”, czyli rodzaj linijki, do której możemy przyłożyć rytm. To na podstawie pulsu muzycznego oceniamy jakie jest tempo muzyki, czyli czy utwór jest szybki czy wolny. W praktyce – puls muzyczny to jest to, co wystukujemy sobie nogą albo to, w rytm czego się „kiwamy” słuchając.

Puls muzyczny można podzielić na krótkie odcinki zwane taktami. Takt zaczyna się na ogół tam, gdzie słychać wyraźny akcent („raz!”). Akcent może występować co 2, 3, 4, 5, 6 itd. miar, dzięki czemu utworom można nadać skoczny (na 2), taneczny (na 3, jak walc) lub marszowy (na 4) charakter. 

Wreszcie - poszczególne takty możemy wypełnić nutami i pauzami o różnej wartości, podobnie jak wagony – pasażerami.  Wtedy mamy już do czynienia z rytmem, charakterystycznym dla konkretnego utworu. Na rytm nakłada się melodię – i gotowa piosenka ;)

Niemniej, są utwory, w których rytm jest elementem nieistotnym - bazują na statycznych współbrzmieniach albo  swobodnie prowadzonej melodii. Taka muzyka będzie w nas wywoływać odczucie, że czas zwolnił bieg albo wręcz stanął w miejscu.

Na koniec – ciekawostka. Element rytmu można też odnaleźć w innych dziedzinach sztuki, np. w malarstwie czy architekturze. Kompozycja rytmiczna – to taka, w której pewien element jest powtarzany w uporządkowany sposób.

ARANŻACYJNE PRZEBIERANKI

Jak powstaje muzyka? Cóż, niektórzy nawet po doktoracie  z muzykologii nadal się nad tym głowią :)

W którym momencie działa talent, w którym włącza się wiedza, w którym doświadczenie i warsztat, a kiedy rutyna? Na ile muzykę tworzy kompozytor, a jaki wkład w nią ma wykonawca, a nawet (paradoksalnie, a jednak!) – słuchacz?

Do tworzenia muzyki zasadniczo nie potrzeba talentu… Tak samo , jak do malowania ścian nie trzeba być Picassem ;)  Jeśli jednak talent  jest – to tym lepiej dla dzieła i jego słuchaczy. Wtedy bowiem dzieło zyskuje niezwykłe cechy, które mogą zachwycać  ludzi niezależnie od epoki i szerokości geograficznej.

Od czego zaczyna się proces komponowania? Najczęściej od inspiracji i pomysłu.  Rodzi się jakiś strzępek melodii, kilka akordów, ziarno, z którego kiełkuje kompozycja. Często (zwłaszcza, kiedy piszemy utwór wokalny) zaczyna się od linii melodycznej. Ustala się tonację, tempo, metrum, charakter utworu. W malarstwie odpowiadałoby to szkicowi. Dopiero później zaczyna się najważniejszy etap – dobór barw i dopracowywanie szczegółów. W muzyce etap ten to instrumentacja (w klasyce) lub aranżacja (w muzyce rozrywkowej). W międzyczasie kształtuje się też  forma utworu, czyli jego przebieg.

Aranżacja to złożony proces, na który składają się m.in. dobór akordów, dobór instrumentów,  kształtowanie poszczególnych partii instrumentalnych z uwzględnieniem sposobu gry (artykulacja). Ta sama melodia w różny sposób zaaranżowana może sprawiać wrażenie zupełnie odrębnych utworów – wystarczy, że wersje różnią się stylem, tonacją, harmonią i składem wykonawczym. Przypomnijcie sobie jak dalece odbiegały od siebie opracowania „Jingle bells”, których słuchaliśmy – metalowa, disco, techno, jazzowa, punkowa…  Jeśli chcecie posłuchać ich jeszcze raz, to kliknijcie na dzwoneczki: 

Takie różne wersje tego samego utworu, różniące sie aranżacją w muzyce rozrywkowej nazywa się coverami. Covery moga być wierna kopią oryginału (istnieje wiele coverbandów, "podszywających się" np. pod Beatlesów, ABBĘ itp.) albo być niemal nierozpoznawalne.

Porównajcie "Billie Jean" w wykonaniu Michaela Jacksona i Pauliny Lendy albo "Smells like teen spirit" nagrane przez Nirvanę i Tori Amos 



Na koniec – dwie ciekawostki.

Pierwsza – o tworzeniu muzyki filmowej. Swego czasu Hollywood dziwowało się polskiemu kompozytorowi Wojciechowi Kilarowi (muzyka do „Draculi”, „Portretu damy”,  „Dziewiątych wrót” i in.), że OSOBIŚCIE instrumentuje pisaną przez siebie muzykę. Otóż w Hollywood powszechną praktyką jest, że kompozytor poprzestaje na etapie szkicu – zostawia melodyjki i motywy, zaś to, co nas zachwyca, czyli głębia, barwność aranżacji -  jest niekiedy dziełem  całego sztabu ludzi… nasuwa się pytanie – kto i za co dostaje w takim razie Oscara?...

Druga – jeśli widzieliście (a jeśli nie widzieliście, to koniecznie obejrzyjcie!)  film „Amadeusz”,  jest tam SCENA, w której żona Mozarta idzie załatwić mu pracę na dworze cesarskim. Zawartość teczki (dziś rzeklibyśmy „portfolio” ;) ) kompozytora ocenia Antonio Salieri. Jest zdumiony, bo wszystkie rękopisy są czyste, nie pokreślone, nie poprawiane… tak jakby cała muzyka od razu była gotowa w  głowie Mozarta, wraz z aranżacją i najdrobniejszymi szczegółami, a ten spisywał ją tylko z pamięci niczym dyktando. 

Ciekawe co powiedzieliby o tym w Hollywood? ...




A skoro mowa o Mozarcie, poniżej kilka "coverów" jego chyba największego hitu - "Eine kleine Nachtmusik" w wykonaniu grupy MoCarta.
Eine kleine Nachtmusik 1
Eine kleine Nachtmusik 2 (początek)
Eine kleine Nachtmusik 3(początek)

MUZYKA TO JĘZYK

Zgadzacie się?

Muzyka służy komunikacji, można za jej pośrednictwem wiele wyrazić - emocje, nastroje. Może też opisywać, opowiadać - zatrzymać czas w kadrze, niczym zdjęcie czy obraz, lub też podążać za losami postaci reprezentowanej przez muzyczny motyw, melodię.  Wreszcie - ma swoje reguły, gramatykę, artykulację, stylistykę.

Można więc powiedzieć, że jest rodzajem języka.

Były w historii muzyki okresy, gdy tezę tą traktowano do tego stopnia dosłownie i poważnie, że próbowano tworzyć słowniki muzyczne - podające znaczenie konkretnych muzycznych fraz. W  renesansie i baroku popularna była  retoryka muzyczna, w myśl której różne muzyczne "figury" miały ściśle określone odpowiedniki językowe. I tak na przykład: gamy szybko biegnące w górę lub w dół oznaczały ucieczkę, partia basu schodząca stopniowo w dół - śmierć lub żałobę, motyw oparty na półtonie (si-do) - westchnienie, ból,  czterodźwiękowy motyw typu do-re-si-do (w górę, w dół i z powrotem) oznaczał krzyż i był często wykorzystywany w muzyce sakralnej.
.
W pewnym stopniu jednak ów muzyczny język zmienia się w zależności od tego w jakich czasach czy miejscach się znajdujemy. Łatwo nam intuicyjnie odróżnić czy ktoś gra "po naszemu" czy nie. Ale czy potrafimy nazwać po imieniu te wszystkie cechy, którymi różni się nasza muzyka od nie-naszej?

Nie zawsze. Język obcy można łatwo rozłożyć na części pierwsze: alfabet, słownictwo, wymowę, gramatykę, frazeologię, stylistykę. A co z muzyką? Otóż mamy tu do dyspozycji:
- materiał dźwiękowy, czyli skale (np. dur, moll, pentatonika itp.) i sposób budowania melodii
- rytmikę (sposób kształtowania rytmu - swoboda, powtarzalnośc, tempo, metrum)
- harmonię (budowanie i zastosowanie współbrzmień)
- instrumentarium, kolorystykę
- artykulację (sposób wydobycia dźwięku)
- formy muzyczne (sposób ksztaltowania, budowania utworów)

O tych właśnie "częściach pierwszych" będziemy rozmawiać na najbliższych lekcjach.

STUDIO NAGRAŃ OD KUCHNI

Od kuchni, to znaczy, że właśnie tam przygotowuje się te wszystkie "uczty dla ucha", serwowane na płytach :)

Studio nagrań (muzyczne lub telewizyjne) składa się z przynajmniej dwóch pomieszczeń. Niezbędna jest sala, w której grają muzycy (zwana własnie studiem) oraz druga, którą nazywamy reżyserką. Pomieszczenia te oddzielone sa od siebie dźwiekoszczelną szybą aby muzycy mieli kontakt wzrokowy z realizatorem dźwięku.

 

Studio jest pomieszczeniem, w którym musi być możliwie jak najmniej pogłosu. Stąd wytłumione różnymi materiałami ściany. Dlaczego pogłos przeszkadza? Nagrany dźwięk musi być "surowy", inaczej wszelkie późniejsze na nim zabiegi (dostrajanie, dodawanie efektów) nie byłyby możliwe, albo dałyby kiepski efekt.

Nagrywający muzycy mają na uszach słuchawki, w których słyszą partie nagrane już przez wcześniejsze osoby.



Mikrofon studyjny, pojemnościowy z filtrem

W studiu znajdziemy przede wszystkim mikrofony i statywy, niekiedy krzesło dla muzyka grającego na siedząco. Mikrofony studyjne sa bardzo czułe, żeby jak najwierniej oddać barwę nagrywanego głosu lub instrumentu. To tak zwane mikrofony pojemnościowe, które nagrywają wszystko, co znajdzie się wokół nich, nawet z daleka.

Mikrofony dynamiczne

Na scenie uzywa się często mikrofonów dynamicznych, które "zbierają" jedynie dźwięk emitowany bardzo blisko i z jednego kierunku.

Łatwo wyobrazić sobie tę różnicę na takim przykładzie: dyrygent, trzymający mikrofon pojemnościowy przed sobą, może nim nagrać całą orkiestrę, natomiast trzymając mikrofon dynamiczny (w dodatku skierowany w swoją stronę) nagrałby tylko swój głos.

Każdy mikrofon połączony jest kablem ze stołem mikserskim, który juz znajduje się  w drugim pomieszczeniu - w reżyserce. Stół mikserski to bardzo skomplikowane urządzenie, do którego trafiają sygnały z wszystkich podłączonych mikrofonów i instrumentów (każdy - na osobny kanał), dzięki czemu można nagrywać na wiele ścieżek. Oznacza to, ze każdy głos i instrument (np. każdy bęben w perkusji) nagrany jest osobno. Dzięki temu można później precyzyjnie dopracować brzmienie każdego z nich.

Oprócz stołu mikserskiego w reżyserce musi znaleźc się urządzenie na które się nagrywa - w dzisiejszych czasach jest to komputer o bardzo mocnym procesorze i z odpowiednim oprogramowaniem. Reżyser dźwięku potrzebuje również bardzo czułych głośników, zwanych monitorami.

Reżyserka jest królestwem realizatora dźwieku - to specjalista od nagrań, który jest odpowiedzielny za cały proces rejestracji dźwięku - od podłączenia i ustawienia mikrofonów po ostateczne przygotowanie materiału do wytłoczenia na płycie.

Jak przebiega nagranie utworu? Zaczyna się od nagrania tzw."pilota", czyli wersji "na brudno", żeby pierwszy nagrywający  muzyk - perkusista - nie pogubił się w formie utworu. Po nim do studia wchodzi basista, następnie nagrywane sa instrumenty  harmoniczne (gitary, klawisze), a na końcu - wokalista i chórki.

Kolejnym etapem jest miksowanie, które polega na dopracowaniu brzmienia każdego instrumentu (dodanie efektów, pogłosu, ustawienie poziomów głośności tak, aby każda partia była dobrze słyszalna i nie zagłuszała innych).

Na koniec nagranie poddaje sie masteringowi. Jest to proces, dzięki któremu dźwięk zostaje skompresowany tak, aby brzmiał dobrze na wszelkich rodzajach glośników i słuchawek.


Zapamiętaj:

jaki sprzęt jest wykorzystywany do nagrywania w studio?
jakie pomieszczenia wchodzą w skłąd studia nagrań i co się w nich dzieje?
na czym polegają trzy etapy przygotowania płyty-nagranie, miksowanie i mastering?